{"id":5897,"date":"2022-11-04T14:19:20","date_gmt":"2022-11-04T13:19:20","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.shukalb.al\/?p=5897"},"modified":"2022-11-23T23:45:13","modified_gmt":"2022-11-23T22:45:13","slug":"marreveshja-e-gjelber-evropiane-komisioni-propozon-rregulla-per-ajer-dhe-uje-me-te-paster-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shukalb.al\/?p=5897&lang=sq","title":{"rendered":"Marr\u00ebveshja e Gjelb\u00ebr Evropiane: Komisioni propozon rregulla p\u00ebr aj\u00ebr dhe uj\u00eb m\u00eb t\u00eb past\u00ebr"},"content":{"rendered":"<p>Sot Komisioni po propozon rregulla m\u00eb t\u00eb forta p\u00ebr ajrin e ambientit, ndot\u00ebsit e uj\u00ebrave sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore dhe trajtimin e uj\u00ebrave t\u00eb ndotura urbane. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ajrin dhe ujin, rregullat e reja sigurojn\u00eb kthim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb investimit fal\u00eb p\u00ebrfitimeve n\u00eb sh\u00ebndet, kursime t\u00eb energjis\u00eb, prodhimin e ushqimit, industrin\u00eb dhe biodiversitetin. Duke nxjerr\u00eb m\u00ebsimet nga ligjet aktuale, Komisioni propozon t\u00eb shtr\u00ebngohen nivelet e lejuara t\u00eb ndot\u00ebsve dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet zbatimi p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb q\u00ebllimet e reduktimit t\u00eb ndotjes t\u00eb arrihen m\u00eb shpesh n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n<p>Komisioneri p\u00ebr Mjedisin, Oqeanet dhe Peshkimin, Virginijus Sinkevi\u010dius, tha: <em>\u201cCil\u00ebsia e ajrit q\u00eb thithim dhe e ujit q\u00eb p\u00ebrdorim \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr jet\u00ebn ton\u00eb dhe t\u00eb ardhmen e shoq\u00ebrive tona. Ajri dhe uji i ndotur d\u00ebmtojn\u00eb sh\u00ebndetin ton\u00eb, ekonomin\u00eb ton\u00eb dhe mjedisin, duke prekur m\u00eb s\u00eb shumti grupet e cenueshme. Prandaj \u00ebsht\u00eb detyra jon\u00eb t\u00eb pastrojm\u00eb ajrin dhe ujin p\u00ebr brezat tan\u00eb dhe p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. Kostoja e mosveprimit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe se kostoja e parandalimit. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Komisioni po vepron tani p\u00ebr t\u00eb siguruar veprime t\u00eb koordinuara n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Bashkimin p\u00ebr t\u00eb trajtuar m\u00eb mir\u00eb ndotjen n\u00eb burim &#8211; n\u00eb nivel lokal dhe nd\u00ebrkufitar.<\/em><\/p>\n<p><strong>Trajtim m\u00eb i mir\u00eb dhe me kosto m\u00eb efektive t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza urbane<\/strong><\/p>\n<p>Direktiva e rishikuar p\u00ebr trajtimin e uj\u00ebrave t\u00eb ndotura urbane do t\u00eb ndihmoj\u00eb evropian\u00ebt t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga lumenjt\u00eb, liqenet, uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore dhe detet m\u00eb t\u00eb past\u00ebr, duke e b\u00ebr\u00eb trajtimin e uj\u00ebrave t\u00eb ndotura m\u00eb kosto efektive. P\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar sa m\u00eb mir\u00eb uj\u00ebrat e ndotura si burim, propozohet q\u00eb t\u00eb synohet neutraliteti energjetik i sektorit deri n\u00eb vitin 2040 dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet cil\u00ebsia e llumit p\u00ebr t\u00eb lejuar m\u00eb shum\u00eb rip\u00ebrdorim duke kontribuar k\u00ebshtu n\u00eb nj\u00eb ekonomi m\u00eb qarkulluese.<\/p>\n<p>Disa p\u00ebrmir\u00ebsime do t\u00eb mb\u00ebshtesin mbrojtjen e sh\u00ebndetit dhe mjedisit. K\u00ebto p\u00ebrfshijn\u00eb detyrimet p\u00ebr t\u00eb rikuperuar l\u00ebnd\u00ebt ushqyese nga uj\u00ebrat e ndotura, standardet e reja p\u00ebr mikrondot\u00ebsit dhe k\u00ebrkesat e reja t\u00eb monitorimit p\u00ebr mikroplastik\u00ebn. Detyrimet p\u00ebr trajtimin e ujit do t\u00eb shtrihen edhe n\u00eb komunat m\u00eb t\u00eb vogla me 1000 banor\u00eb (nga 2000 banor\u00eb q\u00eb jan\u00eb aktualisht). P\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb menaxhimin e shirave t\u00eb dendur, t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb shpeshta nga ndryshimet klimatike, ekziston nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar plane t\u00eb integruara t\u00eb menaxhimit t\u00eb ujit n\u00eb qytetet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. S\u00eb fundi, duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e Covid-19, Komisioni propozon t\u00eb monitoroj\u00eb sistematikisht uj\u00ebrat e ndotura p\u00ebr disa viruse, mes t\u00eb cil\u00ebve CoV-SARS-19 dhe rezistenc\u00ebn anti-mikrobike.<\/p>\n<p>Vendeve t\u00eb BE-s\u00eb do t&#8217;u k\u00ebrkohet t\u00eb sigurojn\u00eb akses n\u00eb kanalizime p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht grupet e cenueshme dhe t\u00eb margjinalizuara.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse 92% e mikro-ndot\u00ebsve toksik\u00eb q\u00eb gjenden n\u00eb uj\u00ebrat e ndotura t\u00eb BE-s\u00eb vijn\u00eb nga farmaceutik\u00eb dhe kozmetik\u00eb, nj\u00eb skem\u00eb e re e P\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb Zgjeruar t\u00eb Prodhuesit do t&#8217;u k\u00ebrkoj\u00eb prodhuesve t\u00eb paguajn\u00eb p\u00ebr koston e heqjes s\u00eb tyre. Kjo \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me parimin &#8220;ndot\u00ebsi paguan&#8221; dhe gjithashtu do t\u00eb stimuloj\u00eb k\u00ebrkimin dhe inovacionin n\u00eb produkte jo toksike, si dhe do ta b\u00ebj\u00eb financimin e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n<p>Sektori i uj\u00ebrave t\u00eb ndotura ka potencial t\u00eb konsideruesh\u00ebm t\u00eb pashfryt\u00ebzuar t\u00eb prodhimit t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb rinovueshme, p\u00ebr shembull nga biogazi. Vendeve t\u00eb BE-s\u00eb do t&#8217;u k\u00ebrkohet t\u00eb gjurmojn\u00eb ndotjen industriale n\u00eb burim p\u00ebr t\u00eb rritur mund\u00ebsit\u00eb e rip\u00ebrdorimit t\u00eb llumit dhe uj\u00ebrave t\u00eb ndotura t\u00eb trajtuara, duke shmangur humbjen e resurseve. Rregullat p\u00ebr rikuperimin e fosforit nga llumi do t\u00eb mb\u00ebshtesin p\u00ebrdorimin e tyre p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb plehra, duke p\u00ebrfituar nga prodhimi i ushqimit.<\/p>\n<p>Ndryshimet vler\u00ebsohet t\u00eb rrisin kostot me 3.8% (n\u00eb 3.8 miliard\u00eb euro n\u00eb vit n\u00eb 2040) p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfitim prej mbi 6.6 miliard\u00eb euro n\u00eb vit, me nj\u00eb raport pozitiv kosto-p\u00ebrfitim n\u00eb \u00e7do Shtet An\u00ebtar.<\/p>\n<p><strong>Mbrojtja e uj\u00ebrave sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore nga ndot\u00ebsit e rinj<\/strong><\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb provat shkencore t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara, Komisioni propozon p\u00ebrdit\u00ebsimin e listave t\u00eb ndot\u00ebsve t\u00eb ujit p\u00ebr t\u00eb kontrolluar m\u00eb rrept\u00ebsisht n\u00eb uj\u00ebrat sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore.<\/p>\n<p>N\u00eb list\u00eb do t\u00eb shtohen edhe 25 substanca me efekte problematike t\u00eb dokumentuara mir\u00eb n\u00eb natyr\u00eb dhe n\u00eb sh\u00ebndetin e njeriut. Kjo p\u00ebrfshin:<\/p>\n<ul>\n<li>PFAS, nj\u00eb grup i madh i &#8220;kimikateve p\u00ebrgjithmon\u00eb&#8221; t\u00eb p\u00ebrdorura nd\u00ebr t\u00eb tjera n\u00eb en\u00eb gatimi, veshje dhe mobilje, shkum\u00eb kund\u00ebr zjarrit dhe produkte t\u00eb kujdesit personal;<\/li>\n<li>nj\u00eb s\u00ebr\u00eb pesticidesh dhe produktesh p\u00ebr degradimin e pesticideve, si glyphosate;<\/li>\n<li>Bisphenol A, nj\u00eb plastifikues dhe nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i ambalazheve plastike;<\/li>\n<li>disa farmaceutik\u00eb q\u00eb p\u00ebrdoren si qet\u00ebsues kund\u00ebr dhimbjeve dhe anti-inflamatore, si dhe antibiotik\u00eb.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Substancat dhe standardet e tyre jan\u00eb p\u00ebrzgjedhur n\u00eb nj\u00eb proces transparent dhe t\u00eb drejtuar nga shkenca.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, duke nxjerr\u00eb m\u00ebsime nga incidente t\u00eb tilla si vdekja masive e peshqve n\u00eb lumin Oder, Komisioni propozon paralajm\u00ebrime t\u00eb detyrueshme n\u00eb rrjedh\u00ebn e poshtme t\u00eb pellgut t\u00eb lumit pas incidenteve. Ka gjithashtu p\u00ebrmir\u00ebsime n\u00eb monitorimin, raportimin dhe p\u00ebrdit\u00ebsimet m\u00eb t\u00eb lehta t\u00eb list\u00ebs n\u00eb t\u00eb ardhmen p\u00ebr t\u00eb vazhduar me shkenc\u00ebn.<\/p>\n<p>Rregullat e reja njohin efektet kumulative ose t\u00eb kombinuara t\u00eb p\u00ebrzierjeve, duke zgjeruar fokusin aktual i cili \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm tek substancat individuale.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, standardet p\u00ebr 16 ndot\u00ebs t\u00eb mbuluar tashm\u00eb nga rregullat, duke p\u00ebrfshir\u00eb metalet e r\u00ebnda dhe kimikatet industriale, do t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsohen (kryesisht t\u00eb shtr\u00ebnguara) dhe kat\u00ebr ndot\u00ebs q\u00eb nuk jan\u00eb m\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim n\u00eb mbar\u00eb BE-n\u00eb do t\u00eb hiqen.<\/p>\n<p><strong><u>P\u00ebrse jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme rregullat e p\u00ebrdit\u00ebsuara t\u00eb ndotjes s\u00eb ujit?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Pothuajse 100,000 trupat ujor\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsor\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs (p\u00ebrrenjt\u00eb, lumenjt\u00eb, liqenet, ligatinat dhe rezervuar\u00ebt) dhe 12,000 trupat ujor\u00eb n\u00ebntok\u00ebsor\u00eb jan\u00eb jetik si burim uji i pijsh\u00ebm, p\u00ebr ekosistemet e sh\u00ebndetshme dhe natyr\u00ebn e biodiversitetit, p\u00ebr fermer\u00ebt dhe industrin\u00eb, si nj\u00eb mjet transporti dhe jan\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb elektrike dhe ngrohjes. Q\u00eb nga fillimi dhe mesi i viteve 2000, Direktiva Kuad\u00ebr e Ujit, s\u00eb bashku me Direktiv\u00ebn e Standardeve t\u00eb Cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb Mjedisit p\u00ebr uj\u00ebrat sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe Direktiv\u00ebn p\u00ebr uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore, kan\u00eb ofruar kuadrin p\u00ebr menaxhimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Uji mund t\u00eb b\u00ebhet i pasigurt dhe i pap\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrdorim njer\u00ebzor ose ujitje kur ndot\u00ebs t\u00eb caktuar (t\u00eb quajtur edhe &#8216;substanca shqet\u00ebsuese&#8217;), t\u00eb tilla si pesticidet, plehrat, kimikatet dhe krip\u00ebrat hyjn\u00eb n\u00eb uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore, si dhe trupat ujor\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsor\u00eb n\u00eb nivele mbi kufijt\u00eb e caktuar. Vdekja masive e peshqve n\u00eb lumin Oder k\u00ebt\u00eb ver\u00eb n\u00ebnvizoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e mbrojtjes s\u00eb lumenjve tan\u00eb dhe b\u00ebrjes s\u00eb tyre m\u00eb elastike, pasi kombinimi i rrethanave ekstreme klimatike dhe ndotja mund t\u00eb krijoj\u00eb shpejt pika kthese t\u00eb biodiversitetit.<\/p>\n<p>Rregullat duhet t\u00eb p\u00ebrshtaten rregullisht p\u00ebr t&#8217;i lejuar autoritetet t\u00eb p\u00ebrgjigjen ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve aktuale dhe t\u00eb ardhshme t\u00eb ndotjes, si n\u00eb nivel komb\u00ebtar ashtu edhe p\u00ebrtej kufijve. Provat e reja shkencore po na ndihmojn\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb ndikimet sh\u00ebndet\u00ebsore dhe mjedisore t\u00eb substancave kimike ose p\u00ebrzierjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Legjislacioni aktual liston disa substanca ndot\u00ebse dhe grupe substancash, si dhe standardet e cil\u00ebsis\u00eb, ose vlerat kufitare p\u00ebr secil\u00ebn, q\u00eb vendet e BE-s\u00eb duhet t\u00eb respektojn\u00eb. Deri m\u00eb tani jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb 53 substanca n\u00eb nivel BE, kryesisht pesticide, kimikate industriale dhe metale p\u00ebr uj\u00ebrat sip\u00ebrfaq\u00ebsore, krahas nitrateve dhe substancave aktive n\u00eb pesticidet p\u00ebr uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore. Megjithat\u00eb, kjo list\u00eb e ndot\u00ebsve \u00ebsht\u00eb e paplot\u00eb, pasi nuk ka disa substanca t\u00eb reja me efekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme negative n\u00eb mjedis dhe sh\u00ebndetin e njeriut. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, disa nga substancat ende t\u00eb listuara nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme n\u00eb mjedis dhe p\u00ebr t\u00eb tjerat, standardet nuk korrespondojn\u00eb me provat e fundit.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, kontrolli i p\u00ebrshtatshm\u00ebris\u00eb i legjislacionit p\u00ebr uj\u00ebrat i kryer n\u00eb vitin 2019 theksoi disa mang\u00ebsi t\u00eb tjera n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si monitorohet dhe raportohet ndotja e ujit dhe propozimi aktual p\u00ebr rishikim adreson disa nga k\u00ebto mang\u00ebsi.<\/p>\n<p><strong><u>\u00c7far\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb arrij\u00eb Komisioni me k\u00ebt\u00eb propozim?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Komisioni synon t\u00eb mbroj\u00eb qytetar\u00ebt evropian\u00eb dhe ekosistemet natyrore nga rreziqet q\u00eb vijn\u00eb nga ndot\u00ebsit dhe p\u00ebrzierjet e tyre duke vendosur standarde t\u00eb reja p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb substancash t\u00eb tilla n\u00eb uj\u00ebrat sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore. Ekzistojn\u00eb gjithashtu rregulla p\u00ebr t&#8217;u siguruar q\u00eb standardet t\u00eb arrihen m\u00eb shpesh n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb konkretisht, propozimi do t\u00eb:<\/p>\n<ul>\n<li>zvog\u00eblojn\u00eb p\u00ebrqendrimet e kimikateve akute toksike dhe\/ose t\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb uj\u00ebrat sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore. P\u00ebrfitimet do t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb ndikime t\u00eb reduktuara n\u00eb mjedis, sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve, pjalmuesit dhe bujq\u00ebsin\u00eb. Propozimi plot\u00ebson masat e tjera si Rregullorja e propozuar s\u00eb fundmi p\u00ebr p\u00ebrdorimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb pesticideve dhe propozimi p\u00ebr nj\u00eb legjislacion t\u00eb rishikuar p\u00ebr uj\u00ebrat e ndotura q\u00eb Komisioni po miraton gjithashtu sot.<\/li>\n<li>t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e oqeaneve, liqeneve, lumenjve, p\u00ebrrenjve, gryk\u00ebderdhjeve dhe ligatinave dhe t\u00eb sh\u00ebrbimeve q\u00eb ato ofrojn\u00eb si uji i past\u00ebr, toka t\u00eb pasura dhe nj\u00eb biodiversitet i lart\u00eb;<\/li>\n<li>t\u00eb kufizoj\u00eb ose shmang\u00eb kostot e ardhshme t\u00eb trajtimit t\u00eb ujit duke reduktuar ndotjen n\u00eb burim;<\/li>\n<li>t&#8217;i b\u00ebj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e monitorimit kimik m\u00eb leht\u00ebsisht t\u00eb disponueshme, t\u00eb aksesueshme dhe t\u00eb rip\u00ebrdorshme, t\u00eb cilat do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr nj\u00eb vler\u00ebsim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb kimikateve n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi;<\/li>\n<li>k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb autoritetet e shteteve an\u00ebtare t\u00eb paralajm\u00ebrojn\u00eb menj\u00ebher\u00eb shtetet an\u00ebtare n\u00eb rrjedh\u00ebn e poshtme n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin pellg lumi, si dhe Komisionin, n\u00eb rast t\u00eb rrethanave t\u00eb jasht\u00ebzakonshme me origjin\u00eb natyrore ose forc\u00ebs madhore, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebrmbytjeve ekstreme, that\u00ebsirave t\u00eb zgjatura ose incidenteve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ndotjes. Kjo do t\u00eb siguroj\u00eb p\u00ebrgjigje m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb mir\u00eb ndaj ngjarjeve t\u00eb tilla si ndotja e lumit Oder nga vera 2022;<\/li>\n<li>t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb mjete p\u00ebr monitorimin dhe zhvillimin e nj\u00eb p\u00ebrgjigjeje politike ndaj substancave problematike, t\u00eb tilla si mikroplastika dhe gjenet antimikrobiale;<\/li>\n<li>mb\u00ebshtesin &#8216;nj\u00eb substanc\u00eb, nj\u00eb qasje vler\u00ebsimi&#8217; ku i nj\u00ebjti kimikat vler\u00ebsohet n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb n\u00eb lidhje me rrezikun q\u00eb paraqet nga ligjet dhe politikat e ndryshme t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb kufizuar barr\u00ebn rregullatore;<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sigurimi i informacionit m\u00eb dinamik dhe t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuar mbi statusin e ujit t\u00eb leht\u00ebsuar nga Agjencia Evropiane e Mjedisit.<\/p>\n<p>Rregullat e reja njohin efektet kumulative ose t\u00eb kombinuara t\u00eb p\u00ebrzierjeve duke u larguar nga fokusi aktual vet\u00ebm tek substancat individuale. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, propozimi p\u00ebr rregullat e reja merr parasysh ndryshimet sezonale n\u00eb sasin\u00eb e ndotjes, si n\u00eb rastin e pesticideve t\u00eb p\u00ebrdorura nga fermer\u00ebt gjat\u00eb sezonit t\u00eb mbjelljes.<\/p>\n<p>Shtetet an\u00ebtare do t&#8217;u k\u00ebrkohet t\u00eb marrin masa p\u00ebr t\u00eb reduktuar pranin\u00eb e k\u00ebtyre ndot\u00ebsve. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se ata duhet t\u00eb zgjerojn\u00eb programet e tyre t\u00eb monitorimit dhe t\u00eb marrin masa t\u00eb tilla si ndryshimi i lejeve p\u00ebr industrin\u00eb, organizimi i grumbullimit t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb farmaceutik\u00ebve, vendosja e rregullave p\u00ebr aplikimin e pesticideve nga fermer\u00ebt dhe familjet, ose pastrimi i sedimenteve dhe tok\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shmangur ndotjen e ujit.<\/p>\n<p><strong><u>Cilat jan\u00eb p\u00ebrfitimet kryesore t\u00eb rregullave t\u00eb propozuara?<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>P\u00ebr qytetar\u00ebt<\/strong>, rregullat e propozuara do t\u00eb mbrojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb sh\u00ebndetin e njeriut kund\u00ebr efekteve t\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb ndot\u00ebsish, p\u00ebr shembull duke reduktuar rezistenc\u00ebn antimikrobike. Masat e reja do ta b\u00ebjn\u00eb gjithashtu m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb financimin e trajtimit t\u00eb ujit n\u00eb p\u00ebrputhje me parimin &#8220;ndot\u00ebsi paguan&#8221;. Masat parandaluese nga industria (duke p\u00ebrdorur kimikate t\u00eb ndryshme ose m\u00eb pak industriale) ose nga fermer\u00ebt (p\u00ebr shembull duke p\u00ebrdorur pesticide t\u00eb tjera ose m\u00eb pak) do ta b\u00ebjn\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr impiantet e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura ose prodhuesit e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm pastrimin e ujit sipas standardeve ligjore.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebr sektorin e ujit<\/strong>, rishikimi do t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb uji &#8220;i pap\u00ebrpunuar&#8221; q\u00eb ata duhet t\u00eb pastrojn\u00eb, ose t\u00eb p\u00ebrdorin si burim, do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak trajtim, duke mbajtur k\u00ebshtu n\u00ebn kontroll kostot p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, p\u00ebrfitimet e zbatimit t\u00eb k\u00ebtyre rregullave t\u00eb reja do t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se kostoja: kostot e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe kostoja e trajtimit t\u00eb ujit dhe llumit do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta dhe ekosistemet do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme. P\u00ebr shembull, ekspozimi ndaj PFAS \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar t\u00eb kushtoj\u00eb midis 52-84 miliard\u00eb euro n\u00eb kosto vjetore sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb Evrop\u00eb (p\u00ebr shembull n\u00eb lidhje me s\u00ebmundje t\u00eb tilla si kolesteroli i lart\u00eb, efektet e sistemit imunitar dhe kanceri), nd\u00ebrsa diklofenaku mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb zhvillimin, rritjen dhe sistemin imunitetar t\u00eb kafsh\u00ebve ujore dhe gjitar\u00ebve.<\/p>\n<p>Krahas legjislacionit tjet\u00ebr t\u00eb BE-s\u00eb, tashm\u00eb t\u00eb vendosur ose t\u00eb planifikuar sipas Marr\u00ebveshjes s\u00eb Gjelb\u00ebr Evropiane, kjo nism\u00eb do t\u00eb gjeneroj\u00eb p\u00ebrfitime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb evropiane dhe mjedisin.<\/p>\n<p><strong><u>Si lidhen k\u00ebto rregulla t\u00eb rishikuara me Direktiv\u00ebn e rishikuar t\u00eb Trajtimit t\u00eb Uj\u00ebrave t\u00eb Zeza Urbane dhe Direktiv\u00ebn e Ujit t\u00eb Pijsh\u00ebm?<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Propozimi \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrputhje me legjislacionin tjet\u00ebr n\u00eb fush\u00ebn e ujit, si dhe me politikat e tjera t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Gjelb\u00ebr Evropiane q\u00eb synojn\u00eb reduktimin e ndotjes neto n\u00eb zero deri n\u00eb vitin 2050. P\u00ebr sa i p\u00ebrket Direktiv\u00ebs p\u00ebr Trajtimin e Uj\u00ebrave t\u00eb Ndotura Urbane (UWWTD), p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb nj\u00eb propozim p\u00ebr rishikim i paraqitur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb me k\u00ebt\u00eb propozim, mikrondot\u00ebsit jan\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb kryesore. Nevoja p\u00ebr t&#8217;i hequr ato n\u00eb objektet e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura rrit koston e trajtimit dhe heqja nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb e mundur. Prandaj, ky propozim synon t\u00eb reduktoj\u00eb emetimet n\u00eb burim, p\u00ebr shembull kur autoritetet komb\u00ebtare vendosin kushte q\u00eb industrit\u00eb t\u00eb operojn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet lejeve.<\/p>\n<p>Propozimi aktual \u00ebsht\u00eb gjithashtu n\u00eb p\u00ebrputhje me Direktiv\u00ebn e Ujit t\u00eb Pijsh\u00ebm t\u00eb rishikuar s\u00eb fundmi, e cila hyn n\u00eb fuqi n\u00eb vitin 2023. Duke synuar reduktimin e ndotjes s\u00eb uj\u00ebrave sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore, ai do t\u00eb mbroj\u00eb burimet vitale t\u00eb ujit t\u00eb pijsh\u00ebm dhe do t\u00eb ul\u00eb koston e trajtimit. Direktiva e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm dhe ky propozim trajtojn\u00eb nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb ndot\u00ebsish, n\u00eb ve\u00e7anti pesticidet, farmaceutik\u00ebt dhe grupin e substancave per- dhe polifluoroalkil (PFAS).<\/p>\n<p><strong>Hapat e ardhsh\u00ebm<\/strong><\/p>\n<p>Propozimet tani do t\u00eb shqyrtohen nga Parlamenti Evropian dhe K\u00ebshilli n\u00eb procedur\u00ebn e zakonshme legjislative. Pasi t\u00eb miratohen, ato do t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb fuqi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb progresive, me objektiva t\u00eb ndrysh\u00ebm p\u00ebr 2030, 2040 dhe 2050 \u2013 duke i dh\u00ebn\u00eb industris\u00eb dhe autoriteteve koh\u00eb p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrshtatur dhe investuar aty ku \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Sh\u00ebnim: Ky artikull \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur dhe p\u00ebrkthyer nga publikimi i Komisionit Evropian:<\/em><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/ip_22_6278\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/ip_22_6278<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/qanda_22_6281\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/qanda_22_6281<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sot Komisioni po propozon rregulla m\u00eb t\u00eb forta p\u00ebr ajrin e ambientit, ndot\u00ebsit e uj\u00ebrave sip\u00ebrfaq\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore dhe trajtimin e uj\u00ebrave t\u00eb ndotura urbane. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ajrin dhe<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5908,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[281,284],"tags":[],"class_list":["post-5897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-burimi","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5897"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5897\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shukalb.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}