{"id":6224,"date":"2022-02-04T10:24:18","date_gmt":"2022-02-04T09:24:18","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.shukalb.al\/?p=6224"},"modified":"2022-11-24T19:02:00","modified_gmt":"2022-11-24T18:02:00","slug":"problematika-e-mbulimit-te-kostove-te-energjise-elektrike-per-shoqerite-uk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shukalb.al\/?p=6224&lang=sq","title":{"rendered":"Problematika e Mbulimit t\u00eb Kostove t\u00eb Energjis\u00eb Elektrike p\u00ebr Shoq\u00ebrit\u00eb UK"},"content":{"rendered":"

I.\u00a0 T\u00eb P\u00ebrgjithshme \u00a0<\/strong><\/p>\n

N\u00eb sektorin UK aktualisht nga 57 shoq\u00ebri UK, 48 prej tyre nuk arrijn\u00eb t\u00eb mbulojn\u00eb kostot operim dhe mir\u00ebmbajtje (O&M). Kostot e energjis\u00eb elektrike n\u00eb sektorin e UK z\u00ebn\u00eb rreth 30% t\u00eb totalit t\u00eb kostove O&M.\u00a0 Shoq\u00ebrit\u00eb q\u00eb nuk arrijn\u00eb t\u00eb mbulojn\u00eb kostot e O&M e sigurojn\u00eb mbijetes\u00ebn financiare me an\u00eb t\u00eb subvencioneve nga qeveria qendrore, dhe\/ose duke mos paguar fatur\u00ebn e energjis\u00eb elektrike ndaj OSHEE-s\u00eb. Kjo gjendje ka sjell\u00eb nj\u00eb borxh t\u00eb akumuluar t\u00eb sektorit ndaj OSHEE prej rreth 10.7 miliard lek\u00eb (rreth 89 milion euro), q\u00eb s\u00eb bashku me kamat\u00ebvonesat n\u00eb vite arrin n\u00eb rreth 19.5 miliard lek\u00eb (rreth 162 milion euro).<\/p>\n

Referuar k\u00ebsaj gjendje, ERRU me mb\u00ebshtetjen e OSHEE ka nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb studim q\u00eb analizon n\u00eb detaje situat\u00ebn, si dhe jep rekomandimet p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr daljen e sektorit UK nga kjo gjendje. Studimi jep qasjen kryesore p\u00ebr vler\u00ebsimin e k\u00ebsaj situate si dhe disa rekomandime si baz\u00eb nisje p\u00ebr zgjidhjen e problemit. Analiza \u00ebsht\u00eb fokusuar kryesisht p\u00ebr 6 shoq\u00ebri UK, shuma e borxheve t\u00eb t\u00eb cilave p\u00ebrb\u00ebn rreth 63% t\u00eb borxhit total t\u00eb sektorit UK ndaj OSHEE-s\u00eb (shih tabel\u00ebn Nr. 1). Kostot e energjis\u00eb p\u00ebr k\u00ebto shoq\u00ebri variojn\u00eb nga 40 deri 60% t\u00eb kostove O&M. Konkluzionet dhe rekomandimet nga analiza e k\u00ebtyre 6 shoq\u00ebrive kan\u00eb karakter p\u00ebrgjith\u00ebsues p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb sektorin.<\/p>\n

Tabela Nr.1 Kostot O&M dhe Debit\u00eb e Akumuluara nga Kostot e Energjis\u00eb p\u00ebr Sektorin UK (2020)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

II.\u00a0 Qasja e Studimit<\/strong><\/p>\n

Problematika e shlyerjes s\u00eb pages\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike nga shoq\u00ebrit\u00eb UK ndaj OSHEE \u00ebsht\u00eb komplekse. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb reduktohet debia e krijuar ndaj OSHEE dhe t\u00eb krijohet aft\u00ebsi paguese p\u00ebr fatur\u00ebn e energjis\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsi, ky studim fokusohet n\u00eb kat\u00ebr faktor\u00ebt e m\u00ebposht\u00ebm:<\/p>\n

    \n
  1. Rritja e eficenc\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike dhe e treguesve t\u00eb performanc\u00ebs p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb UK;<\/li>\n
  2. Plan i ri tarifor p\u00ebr sh\u00ebrbimet uj\u00ebsjell\u00ebs- kanalizime;<\/li>\n
  3. Subvencionimi pjes\u00ebrisht\/plot\u00ebsisht nga buxheti i shtetit;<\/li>\n
  4. Ulja e tarif\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb UK.<\/li>\n<\/ol>\n

    Studimi analizon vet\u00ebm tre faktor\u00ebt e par\u00eb sepse referuar gjendjes aktuale t\u00eb kriz\u00ebs energjitike elementi i kat\u00ebrt nuk shihet si mund\u00ebsi momentalisht p\u00ebr tu marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb.<\/p>\n

    III.\u00a0 Rritja e Eficenc\u00ebs s\u00eb Energjis\u00eb Elektrike dhe Performanc\u00ebs s\u00eb Shoq\u00ebris\u00eb UK<\/strong><\/p>\n

    Rritja e eficenc\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike p\u00ebrgjith\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb e lidhur me investimet fizike, kryesisht n\u00eb stacionet e pompimit t\u00eb sistemeve t\u00eb UK dhe t\u00eb ITUN, por edhe n\u00eb rishikimin dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e skemave hidraulike t\u00eb k\u00ebtyre sistemeve.<\/p>\n

    \u00c7do shoq\u00ebri UK duhet t\u00eb disponoj\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb eficenc\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilin analizohet efikasiteti i p\u00ebrdorimit t\u00eb energjis\u00eb elektrike, kryesisht n\u00eb stacionet e pompimit t\u00eb ujit t\u00eb pijsh\u00ebm e t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura, si dhe n\u00eb impiantet e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura (ITUN). Referuar 6 shoq\u00ebrive q\u00eb konsiderohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim, UK Kavaj\u00eb, UK Kruj\u00eb dhe UK Kurbin nuk disponojn\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb eficenc\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb duhet ta ken\u00eb prioritet hartimin e tij.<\/p>\n

    Nj\u00eb nga treguesit kryesor\u00eb t\u00eb performanc\u00ebs q\u00eb lidhet me konsumin e energjis\u00eb elektrike \u00ebsht\u00eb Uji Pa t\u00eb Ardhura (UPA), i cili p\u00ebr 6 shoq\u00ebrit\u00eb e konsideruara luhatet nga 52% – 80%. Tabela Nr. 2 jep vlerat e UPA dhe konsumin mesatar litra\/dit\u00eb, person. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrehet se shoq\u00ebrit\u00eb Durr\u00ebs, Vlor\u00eb dhe Fier q\u00eb kan\u00eb vlera mjaft t\u00eb larta deri n\u00eb 80% t\u00eb UPA-s kan\u00eb gjithashtu edhe nj\u00eb norm\u00eb mjaft t\u00eb lart\u00eb konsumi t\u00eb ne litra ne dite per banor. Kjo tregon se krahasuar me k\u00ebrkes\u00ebn reale p\u00ebr uj\u00eb, k\u00ebto shoq\u00ebri pompojn\u00eb mbi-volum uji, pra edhe mbi konsum t\u00eb energjis\u00eb elektrike. K\u00ebto shoq\u00ebri p\u00ebr uljen e konsumit t\u00eb energjis\u00eb elektrike duhet t\u00eb angazhohen seriozisht p\u00ebr uljen e UPA, pra t\u00eb humbjeve teknike dhe administrative.<\/p>\n

    Tabela Nr. 2 UPA dhe Norma Mesatare e Ujit t\u00eb Prodhuar, viti 2020<\/p>\n

    \"\"<\/a><\/p>\n

    N\u00eb ve\u00e7anti duhen marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb dhe analizuar gjithashtu edhe treguesit e tjer\u00eb t\u00eb performanc\u00ebs, p\u00ebrkat\u00ebsisht, Norma e Ark\u00ebtimit dhe Eficenca e Stafit.<\/p>\n

    IV.\u00a0 Plan i Ri Tarifor p\u00ebr Sh\u00ebrbimet UK<\/strong><\/p>\n

    Mbulimi i kostove t\u00eb O&M pjes\u00ebrisht ose plot\u00ebsisht mund t\u00eb realizohet nga rritja e t\u00eb ardhurave n\u00ebp\u00ebrmjet rritjes s\u00eb tarif\u00ebs p\u00ebr FU dhe KUN bazuar n\u00eb kriteret e kostove t\u00eb justifikuara, si dhe p\u00ebrballueshm\u00ebrin\u00eb e fatur\u00ebs mujore p\u00ebr konsumator\u00ebt, pra q\u00eb ajo nuk duhet t\u00eb kaloj\u00eb vler\u00ebn prej 5% t\u00eb shpenzimeve mesatare mujore p\u00ebr familje.<\/p>\n

    Tabela Nr. 3 paraqet n\u00eb vler\u00eb absolute (lek\/muaj) fatur\u00ebn mujore mesatare aktuale p\u00ebr konsumator\u00ebt familjar\u00eb (mesatarisht 4 persona\/familje me nj\u00eb konsum mesatar 100 litra\/dit\u00eb\/banor) p\u00ebr sh\u00ebrbimet e UK q\u00eb u ofrohen konsumator\u00ebve. N\u00eb t\u00eb jepet gjithashtu fatura mesatare e pritshme mujore, e cila do t\u00eb mund\u00ebsonte mbulimin 100% t\u00eb kostove O&M t\u00eb shoq\u00ebrive (n\u00eb lek\/muaj), rritjen q\u00eb do t\u00eb p\u00ebsonte kjo fatur\u00eb, si dhe pragun maksimal t\u00eb fatur\u00ebs p\u00ebr t\u00eb respektuar kriterin e p\u00ebrballueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

    Tabela Nr. 3 Fatura mesatare mujore aktuale, e pritshme dhe niveli i P\u00ebrballueshm\u00ebris\u00eb<\/p>\n

    \"\"<\/a><\/p>\n

    Vihet re se shoq\u00ebria q\u00eb rezulton me nevoj\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr rritjen e nivelit t\u00eb tarif\u00ebs \u00ebsht\u00eb UK Patos me 79%. N\u00eb fakt p\u00ebr rritjen e k\u00ebrkuar t\u00eb tarif\u00ebs Kriteri i P\u00ebrballueshmeris\u00eb respektohet, por n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb shoq\u00ebrive t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme k\u00ebrkohet nj\u00eb rritje tarife shum\u00eb e lart\u00eb dhe e menj\u00ebhershme, q\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mund t\u00eb krijoj\u00eb reagim negativ t\u00eb fuqish\u00ebm nga konsumator\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb, UK Patos, UK Kavaj\u00eb, UK Kruj\u00eb dhe UK Kurbin. Q\u00eb nj\u00eb rritje tarifash p\u00ebr sh\u00ebrbimet FU dhe KUN t\u00eb konsiderohet e arsyeshme dhe e pranueshme duhet t\u00eb kryhet nj\u00eb analiz\u00eb rast pas rasti p\u00ebr secil\u00ebn shoq\u00ebri. Deficiti q\u00eb do t\u00eb krijohej nga nj\u00eb rritje graduale n\u00eb koh\u00eb (jo e menj\u00ebhershme) n\u00eb kushtet e pamund\u00ebsis\u00eb s\u00eb pages\u00ebs s\u00eb plot\u00eb t\u00eb fatur\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike ndaj OSHEE-s\u00eb, do t\u00eb duhet t\u00eb kompensohet nga subvencionet q\u00eb alokohen nga qeveria qendrore.<\/p>\n

    V.\u00a0 Subvencionimi nga Buxheti i Shtetit<\/strong><\/p>\n

    Bazuar n\u00eb nevojat e justifikuara t\u00eb shoq\u00ebrive p\u00ebr mbulimin 100% t\u00eb kostove t\u00eb O&M, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur vijimin e aktivitetit, qeveria qendrore n\u00ebp\u00ebrmjet AKUM-it subvencionon nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb kostove direkte t\u00eb O&M. P\u00ebr vitin 2020, nevoja reale p\u00ebr subvencionim e sektorit ka qen\u00eb 1.34 miliard lek\u00eb (rreth 10.8 milion euro). Kan\u00eb p\u00ebrfituar subvencione nga buxheti i shtetit gjat\u00eb vitit 2020 47 shoq\u00ebri UK n\u00eb vler\u00ebn 0.72 miliard lek\u00eb (rreth 5.8 milion euro), por mbet\u00ebn pa mbuluar rreth 0.9 miliard lek\u00eb (7.3 milion euro) ose rreth 23% m\u00eb pak se nevojat reale p\u00ebr subvencione. Subvencionimi nga qeveria q\u00ebndrore duhet t\u00eb kryhet i plot\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me nevojat e mbulimit t\u00eb kostove O&M sepse mungesa p\u00ebrgjith\u00ebsisht shkon n\u00eb mospagimin e fatur\u00ebs s\u00eb energjis\u00eb elektrike ndaj OSHEE.<\/p>\n

    P\u00ebrfundime<\/strong><\/p>\n